Moeten we bang zijn voor ‘uberization’?

Uit onderzoek van IBM blijkt dat CEO’s het meest wakker liggen van de dreiging van ‘uberization’. Bestaande industrieën worden steeds vaker uitgedaagd door onbekende spelers die met compleet nieuwe business modellen de markt betreden, daarbij leunend op state of the art technology. Uber is hét voorbeeld van zo’n nieuwkomer die een disruptief business model met geavanceerde technologie heeft ingezet om de taxi-industrie open te breken. Uber heeft zichzelf dusdanig in de kijker gespeeld dat het woord ‘uberization’ een veelgebruikt zelfstandig naamwoord is geworden.

Er gaat geen dag voorbij of de mainstream media bericht over Uber of over de uberization van iets. Zo verscheen op 6 november in The Guardian een artikel met de titel “Uber and Airbnb Are Leading The Future of Work” en op diezelfde dag publiceerde The Wall Street Journal over de “Uberization of Money”. Beide artikelen hebben een positieve kijk op de gevolgen van de uberization. Tijd om Uber en de trend van uberization eens nader onder de loep te nemen.

Directe match tussen vraag en aanbod met ‘Just a Tap of a Screen”

uber-notificationspngUber is een technologie bedrijf dat als nieuwe speler de taxi-industrie op zijn kop heeft gezet. Het is in vijf jaar gegroeid vanuit het niets naar een marktwaarde van $50 miljoen. Het bedrijf spreekt vooral tot de verbeelding vanwege de manier waarop het bedrijf via haar on-demand app vraag en aanbod, van in dit geval taxiritten, weet te matchen. De combinatie van geolocation based services en frictionless payments, zorgt voor een vrijwel directe match die met een tap of a screen gerealiseerd kan zijn.

Uber is met haar dienstverlening te typeren als een bedrijf dat on-demand services levert waarbij het bedrijf handig gebruik van de smartphone als efficiënte remote control waarmee toegang tot goederen en diensten in de offline wereld kan worden verkregen. Tim O’Reilly, CEO van O’Reilly Media, wordt in The Guardian geciteerd en roemt de manier waarop Uber (maar ook Lyft en Airbnb) een internet of things platform heeft neergezet:

WE ALREADY HAD CONNECTED TAXIS WHEN UBER AND LYFT CAME ALONG, BUT THEY THOUGHT DIFFERENTLY ABOUT WORKFLOWS. THE FOUNDERS WERE DESIGNERS AT HEART”

Uber is leading the future of work

Anders dan in de meeste berichtgeving over Uber gaat het in The Guardian nu eens niet over de bedreiging die Uber vormt voor de werkgelegenheid van taxichauffeurs maar vooral ook over de kansen die er worden gecreëerd. Mensen omarmen het nieuwe werken via platforms als Uber “because the experience is more human and relevant and empowering. People who were locked out by the old way of doing things can now get a piece of the action”.

Het artikel bevat vooral een pleidooi dat bedrijven zich moeten voorbereiden op een generatie van werkenden die zelf de controle willen hebben over hun carrièrepad, en daarbij inkomen kunnen verwerven uit verschillende bronnen.

Recent Amerikaans onderzoek onder werkenden in wat we zouden kunnen omschrijven als de On-Demand Services sector onderschrijft de strekking van het artikel van The Guardian. Uit het onderzoek blijkt dat deze werkenden in het algemeen geen interesse hebben in een status als werknemer. Het onderzoek was kleinschalig, en er moeten zeker geen overhaaste conclusies aan worden verbonden, maar het is in ieder geval een trend die serieus genomen moet worden. CEO’s mogen zich druk maken over uberization in de zin dat er nieuwe concurrenten aan de horizon verschijnen, maar het kan geen kwaad om ook de gevolgen van de uberization voor het eigen HR beleid in het oog houden.

Uberization of money

“UBER IS A HIGH-TECH MIDDLEMAN THAT IS MAKING THE INTERMEDIARIES OF THE PAST OBSOLETE. THE FINANCIAL WORLD IS ONE OF THE MOST MEDIATED INDUSTRIES ON THE PLANET, AND THAT IS PRECISELY WHAT IS ABOUT TO CHANGE

 

Aldus The Wall Street Journal. In het artikel wordt onder andere een explosie van peer-to-peer lending voorspelt. Peer-to-peer lending is een nieuwe manier van kredietverstrekking waarbij peers direct krediet aan elkaar verstrekken, zonder tussenkomst van een intermediair. Ook hier weer die directe match tussen vraag en aanbod. De ‘uberization of money’ zal echter verder gaan dan kredietverstrekking alleen. Het artikel beschrijft een aantal mooie voorbeelden van subsectoren van de financiele sector waarin uberization een goede kans van slagen heeft.

Karabell, de auteur van het WSJ artikel, heeft ook oog voor risico’s. Hij constateert dat veel van de door hem genoemde innovaties in de laatste vijf jaar zijn ingevoerd, na de financiële crisis. De vraag is hoe de nieuwe ontwikkelingen stand houden als het tij zich plotseling keert. Een grote financiële instelling kan een slechte investering overleven, dat geldt niet voor een individu die zijn spaargeld in een peer-to-peer lening heeft geïnvesteerd.  Desondanks is Karabell erg enthousiast over de uberization van de financiële sector en heeft veel aandacht voor de positieve effecten. Hij spreekt in de afsluitende alinea zelfs over de democratization of capital.

Platform capitalism

Tegenover dit soort geluiden staat dan weer de angst voor het monopolie waarop een platform als Uber lijkt af te stevenen. Op 3 november verscheen er een blog van Neal Gorenflo met de titel “How Platform Coops Can Beat Death Stars Like Uber to Create a Real Sharing Economy.”

Het blog van Gorenflo borduurt voort op een eerder blog van Lisa Gansky, beiden zijn overigens belangrijke ambassadeurs van de sharing economy. In de ‘real sharing economy’ wordt volgens hen de waarde die via een platform wordt gecreëerd op een gelijkwaardige manier gedeeld met de mensen die deze waarde daadwerkelijk creëren. Dat wil zeggen de chauffeurs die voor Uber rijden. Of in het geval van Airbnb de eigenaren die hun woning via het platform verhuren. Eigenaren van platforms als Uber hebben teveel macht en verdienen teveel aan het platform in verhouding tot de mensen die het werk verrichten.

Gorenflo houdt een pleidooi voor de invoer van Platform Cooperativism:

 “THE CENTRAL PREMISE OF PLATFORM COOPERATIVISM IS THAT THOSE WHO CREATE THE MOST VALUE FOR THE PLATFORMS— PROVIDERS LIKE DRIVERS AND HOSTS—SHOULD OWN AND CONTROL THE PLATFORMS” 

Uit het blog van Gorenflo blijkt dat het platform cooperativism nog een lange weg heeft af te leggen. Zowel wat betreft het verkrijgen van aanhang onder een breed publiek als de technologie waarop deze nieuwe platforms moeten gaan draaien.

Wakker liggen van uberization?

Of we net als CEO’s wakker moeten liggen van uberization betwijfel ik. Gelet op de hoeveelheid artikelen die er dagelijks verschijnen over uberization is in ieder geval duidelijk dat uberization een onderwerp is dat heel veel mensen met diverse achtergronden bezighoudt. De impact die uberization op bijna alle aspecten heeft van de economie, maakt dat het onderwerp zeker hoog op de politieke agenda moet komen te staan. Misschien zijn het vooral politici, en niet de CEO’s,  die wakker moeten liggen.