Social Robotics: Kan Technologie Een Mens Van Vlees En Bloed Vervangen?

Op 8 september huisvest het A Lab Amsterdam het zogenaamde Social Robotics Pop-Up Lab. Doelstelling van het event is om het maatschappelijke debat over de inzet van robotica in de zorg te bevorderen. Aanleiding voor het A Lab om in actie te komen is de ontwikkeling van een prototype van een  RoboPop, genaamd Alice. Alice is ontwikkeld door Johan Hoorn, die als wetenschapper is verbonden aan de Vrije Universiteit.

The Jetsons

Als ik denk aan RoboPop dan denk ik automatisch aan Rosey the Robot. Deze robot kwam voor in de animatieserie The Jetsons, waar ik vaak naar keek in mijn jeugd. The Jetsons zijn een familie die leeft in het jaar 2062 en die voor de uitvoering van de huishoudelijke taken beschikt over een robot, aangekleed met een wit kanten schort en muts. Het beeld werd daarmee duidelijk neergezet: robots vervangen mensen. Waar Rosey nog de stofzuiger ter hand neemt, hebben we in de werkelijkheid anno nu te maken met robotstofzuigers. Kleine discusvormige apparaten die zich als grote insekten over de vloer bewegen, zonder dat er een mensenhand aan te pas komt.

Technologie kan mensen verbinden

De vraag of technologie ons mensen kan vervangen en helpt om dit soort fysieke taken makkelijker uit te voeren, is een no brainer. De  vraag in hoeverre robotisering daadwerkelijk mensen kan vervangen als het gaat om het geven van zorg in de zin mentale steun en aandacht, is ingewikkelder. Technologie wordt vaak geassocieerd met kil en zakelijk, tegelijkertijd is technologie juist een middel om mensen te verbinden.

Twee jaar geleden was ik aanwezig bij een presentatie van Zuidzorg, de eerste thuiszorgorganisatie die een rechtstreekse beeldverbinding tot stand bracht met ouderen die thuis wonen en zorg nodig hebben. Er kan dag en nacht beeldcontact kan worden gemaakt met de zorgcentrale van Zuidzorg. De beeldverbinding kan ingezet worden voor praktische zaken als begeleiding bij het innemen van medicijnen.  De aanleiding om een dergelijk beeldverbinding op te zetten is praktisch, maar leidt ook tot veel klein geluk blijkens de uitspraak van een van de deelnemers met wie elke avond contact werd opgenomen om begeleiding te bieden: “Het is zeker tien jaar geleden dat er iemand welterusten tegen mij zei”.

Ik ben Alice

Carlien met Robopop ALiceJohan Hoorn ging verder met de gedachte dat technologie niet alleen kil en zakelijk hoeft te zijn, maar juist ook op een menselijke manier kan worden ingezet. Als onderzoeker die verbonden is aan de Vrije Universiteit bedacht hij niet alleen de algoritmen om een RoboPop te maken, hij ging zelfs een stap verder door ook een prototype te maken.  De RoboPop kreeg de naam Alice. In juni organiseerde Johan in het A Lab in Amsterdam een meeting en legde aan de aanwezigen de vraag voor hoe hij het grote publiek kennis kon laten maken met Alice en het publieke debat kon bevorderen over de inzet van Robotica in de zorg. Het Social Robotic Pop-Up Lab is uit deze meeting voortgekomen.

Meer informatie over het Social Robotic Pop-Up Lab dat op 8 september georganiseerd wordt, is hier terug te vinden.

Over Alice is een documentaire gemaakt onder de titel “Ik ben Alice”. De documentaire is terug te zien via Uitzending Gemist op NPO.nl