The Game is Changing: Banks versus Telco’s and Social Media

Paypal introduceert een mobiele betaaldienst bedoeld om P2P betalingen via creditcard mogelijk te maken. Daarmee kan een privépersoon creditcard betalingen van een andere privépersoon accepteren met behulp van de mobiele telefoon, handig bijvoorbeeld voor de in Amerika populaire garagesales of wat te denken van een spontante aankoop op de vrijmarkt tijdens Koninginnedag. Het bericht over het initiatief van Paypal kwam ik tegen in een tweet van de Huffington Post. Mijn gedachten gingen meteen terug naar 2007. Een tijd waarin ik het fenomeen Twitter nog niet kende. Degenen die al wel van het bestaan van Twitter wisten waren weinig optimistisch over het mogelijke succes van Twitter.

In 2007 was ik werkzaam bij De Nederlandsche Bank als adviseur. Mijn directeursfunctie bij een commerciële bank had ik verlaten omdat ik me wilde concentreren op technologische en maatschappelijke ontwikkelingen in het betalingsverkeer. Een enkele Europese bank was in die tijd bezig met zijn eerste pilot voor mobiel betalen.

Pilots uitgevoerd niet in Europa, maar juist op het Afrikaanse continent. Het continent waar maar weinig mensen een bankrekening hebben, de fysiek infrastructuur daarvoor te gebrekkig is maar de mobiele telefoon met zijn mogelijkheden tot draadloos communiceren juist daarom een enorme potentie had. En dat heeft zich inmiddels bewezen. De M-pesa, een mobiel betaalsysteem in Kenya dat met name door telecomproviders in de lucht wordt gehouden is enorm populair. En er komt nauwelijks een bank aan te pas. Het betalen met debitcards (dat is vakjargon voor wat in Nederland pinnen noemen) zal in Africa nooit van de grond komen want die fase wordt gewoon overgeslagen, leapfrogging dus. In het westen worden we daarentegen geconfronteerd met de wet van de remmende voorsprong.

In de zomer 2007 was het moeilijk om een bankier te overtuigen van de potentie van mobiel betalen. Ik herinner mij dat de eindverantwoordelijke man voor Payments Systems and Marketinfrastructure van de ECB er van overtuigd was dat het gemier met de knopjes op een mobiele telefoon een succesvolle introductie van mobiel betalen in de weg zou staan. Ter illustratie toonde hij, een bankier van middelbare leeftijd, zijn eigen onhandigheid in het gebruik van de mobiele telefoon. Alsof dat maatgevend is voor wat er zich in de rest van de wereld afspeelt. Wist deze man veel dat er op dat moment wereldwijd slechts 1 miljard bankrekeninghouders waren tegenover 3 miljard bezitters van een mobiele telefoon?

Maar waarom zouden we ons als centrale bankiers ook druk maken over wat er zich buiten ons gezichtsveld en onze eigen comfortzone plaatsvond. Van de nabije bankrun op Northern Rock hadden we natuurlijk nog geen weet. De financiële sector leek een oceaan van rust en stabiliteit zonder noemenswaardige concurrentie van buiten. Ja, er was Paypal dat in voetsporen van de opkomst van e-Bay enorm aan het groeien was. Maar Paypal was geen bank en we hielden ons natuurlijk alleen bezig met banken in de traditionele zin van het woord. Dat Google inmiddels in heel veel landen een bankvergunning had aangevraagd ontging menigeen.

Waar we ons wel intensief mee bezighielden was SEPA, de Single Euro Payment Area, een initiatief om de Europese markt voor giraal en digitaal betalingsverkeer te liberaliseren. Hoog op de agenda stond het realiseren van een pan Europees debitcard scheme. Zeg maar de Europese variant van de Nederlandse pinpas waarmee je overal in Europa kunt betalen. Natuurlijk, dan kon al wel met bijvoorbeeld Maestro maar dat was nu juist het probleem. De Amerikaanse creditcard maatschappijen MasterCard en Visa waren hard op weg om de Europese markt te veroveren met hun debitcardmerken Maestro en V-Pay. Daar moest een Europees alternatief tegenover staan. De vreemde situatie ontstond dat we als centrale bankiers de Europese commerciële banken afstruinden om hen vooral ook maar te bewegen een eigen Europees debitcardmerk op te richten als tegenwicht voor de Amerikaanse dominantie. En dat allemaal in het kader van de vrije marktwerking. Ja, we willen een vrije markt maar dan willen we wel de regie houden over welke partijen zich daarin bewegen.

Door de crises in de jaren daarna zijn de ontwikkelingen uit hoofde van SEPA volgens mij behoorlijk getemporiseerd. Dat kun je niet bepaald zeggen van de ontwikkelingen op het gebied van smartphones en social media. Dat brengt mij weer bij het initiatief van Paypal. De nieuwe dienst van Paypal is niet eens echt nieuw. Paypal gaat de concurrentie aan met het al bestaande Square:With Square in Its Sights, PayPal Debuts Mobile-Payment Hardware. Square is opgericht door Jack Dorsey, de man die in 2006 ook achter de oprichting van het dus nog piepjonge Twitter stond. Twitter, naast Facebook, een van de meest succesvolle social media initiatieven van de laatste jaren.

We koersen op een wereld af, of beter gezegd daar zijn we al, waar de meeste wereldburgers nooit een bankaccount zullen openen maar wel beschikken over een mobiele telefoon met apps om toegang te krijgen tot hun social media account. Wat geeft dat voor mogelijkheden in relatie tot de problemen die voortvloeien uit de huidige crisis? Meer weten over dit onderwerp, lees dan ook mijn publicatie Don’t go were the puck is, go were it’s going to be (Regeren is vooruitzien).